TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO

LITERATURA

1. Wieś i miasto w znanych powieściach XIX i XX wieku. Przedstaw, analizując celowo dobrany materiał literacki.

2. Różne sposoby walki z wrogiem w literaturze XIX wieku. Analiza tematu na wybranych przykładach.

3. Porównaj różne kreacje kobiet w literaturze XIX i XX wieku 4. Poezja religijna - wczoraj i dziś. Interpretując wybrane utwory, omów ewolucje gatunków literackich i sposoby wyrażania uczuć.

5. Jan Kochanowski u potomnych - rozważ na wybranych przykładach literackich.

6. Motywy i symbole mitologiczne w literaturze polskiej różnych epok. Omów, analizując celowo dobrany materiał literacki z dwóch- trzech epok.

7. Różne wizerunki kobiet w literaturze. Omów, analizując utwory celowo dobrane.

8. Science fiction a fantasy. Podobieństwa i różnice w kreacji świata przedstawionego obu odmian gatunkowych – analiza wybranych przykładów.

9. Bóg i człowiek w tradycji literackiej. Badanie wzajemnych relacji w wybranych utworach.

10. Różne spojrzenia na wieś w literaturze. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

11. Przedstaw wpływ domu i rodziny na kształtowanie postaw moralnych bohaterów literackich.

12. Obraz świata w poezji Nowej Fali. Omów, odwołując się do utworów E. Lipskiej. S. Barańczaka i R. Krynickiego.

13. Emigrant jako bohater literacki. Przedstaw problem, analizując utwory z różnych epok.

14. Polscy pisarze o podróżach do Ameryki. Zanalizuj wybrane utwory (gatunki literackie, sposób opisywania podróży).

15. Konflikt pokoleń w ujęciu pisarzy różnych epok. Omów na dowolnie wybranych przykładach.

16. Dialog twórców literatury z filozofami. Przedstaw problem na wybranych przykładach dzieł literatury dawnej i współczesnej.

17. Fascynacja obrzędami ludowymi w literaturze polskiej. Omów zjawisko, odwołując się do wybranych przykładów.

18. Porównaj kreacje postaci fantastycznych w wybranych utworach literackich.

19. Analizując wybrane utwory, przedstaw różne kreacje narratora i ukształtowania narracji w epice polskiej XIX i XX wieku.

20. Przedstaw obłąkanych i szaleńców w dramatach Szekspira i utworach romantycznych.

21. Charakteryzując zagadnienie samotności literaturze, dokonaj interpretacji w kontekście pytania, czy jest to własny wybór czy konieczność narzucona?

22. Na podstawie wybranych przykładów rozważ i przedstaw problem muzyczności tekstów B. Schulza.

23. Analizując wybrane przykłady literackie, omów funkcje etosu rycerskiego w literaturze różnych epok.

24. Przedstaw i zinterpretuj motyw Hioba w literaturze współczesnej, odwołaj się do wybranych przykładów.

25. Przedstaw sposoby kreowania Szopena - artysty w literaturze; odwołaj się do wybranych utworów.

26. Omów różne typy i funkcje pejzażu w literaturze; odwołaj się do wybranych przykładów literackich.

27. W oparciu o wybrane utwory literackie omów polemiki i starcia pokoleń literackich.

28. Analizując wybrane przykłady z literatury polskiej i obcej, przedstaw i porównaj obrazy miast i ich mieszkańców.

29. Analizując wybrane utwory, przedstaw i porównaj obraz Tatr w literaturze polskiej.

30. Przedstaw i zinterpretuj motyw horacjański w wybranych dziełach liryki polskiej.

31. Przedstaw i scharakteryzuj model artysty w wybranych dziełach literackich.

32. Omów i zinterpretuj różne wersje motywu wędrówki w literaturze.

33. Od Adama do Batmana. Omów różne kreacje mężczyzn w literaturze polskiej i obcej.

34. Przedstaw i zinterpretuj metamorfozy bohaterów w wybranych utworach literackich.

35. Analizując wybrane utwory obce, scharakteryzuj różne odmiany awangardowego dramatu XX wieku.

36. Omów i porównaj postaci ojców w wybranych dziełach literackich.

37. Holocaust tematem współczesnej literatury polskiej. Analiza zjawiska na wybranych przykładach.

38. Bohater z książką w ręku. Oceń znaczenie lektur dla postaci literackich.

39. Omów i porównaj wątki egzystencjalne w twórczości Rafała Wojaczka i Edwarda Stachury.

40. Kicz, który uwodzi. Analiza problemu w wybranych utworach literackich.

41. Władza jako temat literacki XX wieku. Analiza zagadnienia na wybranych przykładach

42. Portret polskiego szlachcica w literaturze. Rozważ na wybranych przykładach.

43. Pamiętnik jako najciekawszy i najbogatszy przykład autocharakterystyki. Analiza zjawiska na wybranych przykładach.

44. Mroczna strona natury ludzkiej. Analiza złożoności psychiki wybranych bohaterów literackich.

45. Funkcjonowanie tradycji szekspirowskiej w literaturze. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach.

46. Odmiany prozy historycznej w XIX i XX wieku. Przedstaw problem, odwołując się do twórczości dwóch wybranych autorów (np.: J. I. Kraszewskiego, B.Prusa, H. Sienkiewicza, S. Żeromskiego,T. Parnickiego.)

47. Biblia jako źródło inspiracji i stylizacji literackich. Omów na wybranych przykładach.

48. Rewizja narodowych mitów w wybranych utworach literackich. Analiza problemu w oparciu o teksty XX wieku.

49. Drzewo - świadek, uczestnik życia postaci literackich. Omów na wybranych przykładach.

50. Poetyka wybranego typu powieści (np. sensacyjna, przygodowa). Omów zagadnienie odwołując się utworów wybranego twórcy gatunku.

51. Biesiady, wesela, bale. Zaprezentuj rolę motywu w wybranych utworach literackich.

52. Wielcy twórcy wielbicielami małej ojczyzny. Analiza motywu w oparciu o twórczość wybranego pisarza współczesnego.

53. Sposób prezentowania obozów koncentracyjnych w literaturze pięknej i literaturze faktu. Analiza wybranych przykładów.

54. Miejsce i rola motywów autobiograficznych w literaturze. Analiza wybranych przykładów.

55. Różne obrazy przyrody w literaturze. Przedstaw sposoby ich kreowania i funkcje w wybranych utworach.

56. Manifesty pokoleniowe i artystyczne programy jako sposoby wyrażenia hierarchii wartości danej epoki. Przeanalizuj zjawisko, odwołując się do wybranych przykładów.

57. Odwzorowywanie świata, prowokacja, eksperyment artystyczny. Zaprezentuj różne ujęcia rzeczywistości w najnowszej literaturze polskiej lub światowej (np. O. Tokarczuk, A. Stasiuk, T. Tryzna, P. Huelle, D. Brown, S. King).

58. „Czy zawsze sielskie i anielskie”? Zaprezentuj Różne obrazy dzieciństwa odwołując się do wybranych utworów literackich.

59. Motyw teatru świata w literaturze. Omów wykorzystanie tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

60. Literatura i codzienność. Na podstawie literatury jednej lub kilku epok omów zjawisko codzienności.

61. Odbiorca w utworze literackim. Co utwór „robi” z czytelnikiem? Jak steruje reakcjami czytelniczymi?

62. Źródła niesłabnącej popularności dzieł Stephena Kinga. Omów zagadnienie odwołując się do wybranych tekstów pisarza.

ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI.

63. Literackie i malarskie portrety kobiet. Omów, interpretując celowo dobrane teksty literackie i teksty kultury.

64. Analizując wybrane dzieła z literatury i innych dziedzin sztuki (np. malarskie, rzeźbiarskie, architektoniczne), wskaż i scharakteryzuj inspiracje antyczne w kulturze.

65. Historia jako inspiracja literatury i malarstwa( np. Sienkiewicza i Matejki lub innych). Analiza porównawcza wybranych dzieł

66. Motyw Stabat Mater w literaturze i malarstwie. Omów, analizując wybrane przykłady.

67. Symbolika stroju. Omów, analizując wybrane dzieła literackie i inne (np. malarskie, rzeźbiarskie, filmowe, teatralne).

68. Różne oblicza rewolucji w literaturze i innych sztukach (malarstwie, filmie). Dokonaj analizy porównawczej dzieł.

69. Motyw diabła w literaturze i sztuce. Omów, analizując różne jego wizerunki literackie i malarskie.

70. Motyw „vanitas vanitatum" w literaturze i malarstwie - zanalizuj i porównaj wybrane przykłady.

71. Romantyczny pejzaż w literaturze i sztuce – zanalizuj i porównaj wybrane dzieła.

72. Omów i zinterpretuj sposób przedstawiania wydarzeń historycznych w literaturze i malarstwie.

73. Przedstaw i porównaj obraz wybranego miasta w literaturze i malarstwie.

74. Ciekawy i intrygujący świat polskich symboli literackich i malarskich wybranych dziełach XIX i XX wieku. Odwołaj się do wybranych przykładów.

75. Porównaj wybranych bohaterów literackich z ich kreacjami filmowymi i/lub teatralnymi.

76. Różnorodne ujęcia motywu pożegnania w literaturze i sztuce. Odwołaj się do wybranych przykładów.

77. Świat prowincji w opowiadaniach Brunona Schulza i obrazach Marca Chagalla (analiza porównawcza wybranych dzieł).

78. Obraz przestrzeni rustykalnej w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

79. Przedstaw różnorodne ujęcia motywu śmierci w literaturze i malarstwie.

80. Stanisław Wyspiański – artysta wszechstronny. Omów dialog wybranych dzieł literackich i plastycznych tego artysty.

81. Dzieło literackie inspiracją dla twórców filmu. Przedstaw zagadnienie, analizując dorobek artystyczny wybranego reżysera.

82. Zaprezentuj wizję Sądu Ostatecznego w literaturze, malarstwie lub filmie na przestrzeni epok.

83. Różne ujęcia motywu Arkadii w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach.

84. Scharakteryzuj wizerunek rodzica w literaturze, malarstwie i rzeźbie na przestrzeni epok.

85. Scharakteryzuj cztery pory roku w literaturze, malarstwie i muzyce na przestrzeni epok.

86. Impresjonizm w literaturze i malarstwie modernizmu. Przedstaw w oparciu o wybrane dzieła.

87. Przedstaw wampiryzm jako wiecznie żywą legendę w literaturze i filmie.

88. Porównaj literackie i malarskie sposoby tworzenia wizji apokaliptycznych. Odwołaj się do wybranych tekstów kultury.

89. Życie rodzinne w „Nocach i dniach" M. Dąbrowskiej i telenowelach współczesnych.

90. Sztuka wobec niewyrażalnego. Symbol jako środek wyrazu w poezji i malarstwie. Omów, analizując przykłady i kilku lub jednej epoki.

91. Holocaust jako temat literacki i filmowy. Omów problem, analizując wybrane przykłady, np. Medaliony, Zdążyć przed Panem Bogiem, Lista Schindlera, Pianista itp.

92. Autoportret w literaturze i sztukach plastycznych. Omów sposoby kreacji „ja" artysty, analizując wybrane teksty literackie i kultury. Uwzględnij kontekst historyczny i biograficzny [np. Kochanowski, Pasek, Słowacki, Żeromski, Gombrowicz, Konwicki, Diirer, Rembrandt, van Gogh, Witkacy i in.].

93. Różne ujęcia Kresów w literaturze i sztuce XIX i XX wieku. Rozwiń temat, odwołując się do wybranych przykładów.

94. Omów funkcjonowanie motywu powstania listopadowego w literaturze i malarstwie.

95. Walka narodowowyzwoleńcza. Przedstaw funkcjonowanie motywu w wybranych tekstach literackich i dziełach sztuki.

96. Wybrane dramaty Szekspira w interpretacji teatralnej a filmowej. Analiza wybranych przykładów.

97. Oniryzm. Wyjaśnij, na czym polega niezwykłość poetyki snu w utworze literackim, obrazie i filmie.

98. Inscenizacja teatralna a literacki pierwowzór. Omów tę zależność, odwołując się do wybranych przykładów.

99. Przedstaw ucieczkę w świat motywów baśniowych w literaturze i sztuce XIX i XX w. Omów funkcje tego motywu.

100. Zabiegi higieniczne, kosmetyczne i upiększające ciało kobiece, przedstawione w literaturze pięknej i malarstwie.

101. Porównaj kreacje postaci świętych w literaturze i malarstwie lub rzeźbie epoki średniowiecza.

102. Mariaż poezji i muzyki. Zinterpretuj zagadnienie na podstawie twórczości wybranego artysty. (np. W. Młynarski, A. Osiecka, J. Przybora ).

103. Przedstaw tendencje socrealistyczne w literaturze i malarstwie. Odwołaj się do wybranych przykładów.

104. Kult maryjny w literaturze, malarstwie, muzyce i rzeźbie. Analiza problemu na przykładach wybranych epok.

105. Powieść sensacyjna (kryminalna) a jej filmowa adaptacja. Przedstaw zagadnienie odwołując się do wybranego przykładu.

106. Porównaj literacką i malarską technikę naturalistyczną (na wybranych przykładach).

107. Przedstaw motyw świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy w literaturze, malarstwie i muzyce wybranych epok.

108. Jaka jest polska prowincja? Czy zgadzasz się z jej wizerunkiem przedstawionym w literaturze i filmie?

109. Strój kobiecy jako wyraz kulturowej i społecznej pozycji kobiet. Omów na wybranych przykładach z literatury i sztuki oraz odwołaj się do realiów świata współczesnego.

110. Omów wizerunek kobiety w reklamie i literaturze XX wieku.

111. Obraz nieba w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów.

112. Postać św. Franciszka w wybranych dziełach literackich i plastycznych.

113. Dzieło literackie jako inspiracja dla sztuki operowej. Omów problem w oparciu o wybrane dzieła.

114. Zaprezentuj wizerunek postaci świętych w literaturze, malarstwie i filmie na przestrzeni epok.

115. Państwo totalitarne. Przedstaw funkcjonowanie motywu w wybranych powojennych tekstach literackich i filmowych.

116. Estetyka dance macabre w tekstach piosenek black metalowych. Analiza tematu w oparciu o wybrane przykłady

117. Od dance macabre do „ponurego żniwiarza”. Przedstaw obraz śmierci w literaturze, malarstwie i filmie jako odbicie światopoglądu epok.

118. Różne ujęcia motywu szkoły i nauczycieli w literaturze oraz w filmie. Analiza tematu na wybranych przykładach.

119. Porównaj sposoby przedstawiania przyrody w literaturze, muzyce i malarstwie renesansu i baroku.

120. Boskie bestiarium. Odwołując się do literatury i sztuki, omów obecność motywów demonolologicznych oraz ich funkcję w kulturze.

121. Bitwy, oblężenia, pojedynki- Zmaganie z wrogiem jako motyw literacki i malarski. Rozwiń na wybranych przykładach.

122. Sceny miłosne w literaturze, malarstwie i filmie. Przedstaw i porównaj sposób prezentacji.

123. Od „ Zielonego Balonika” do kabaretu „Otto”- stare i nowe oblicze polskiego kabaretu. Omów problem, odwołując się do wybranych tekstów.

124. Portret Krakowa jako przestrzeni życiowej. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł literackich i innych (np. malarskich, filmowych).

125. Turpizm w literaturze i sztuce. omów zagadnienie na wybranych przykładach.

126. Antysemityzm w literaturze i filmie. Omów problem, odwołując się do wybranych tekstów kultury.

JĘZYK

127. Dokonaj analizy językowej i kulturowej przysłów polskich (na przykładzie przysłów o określonej tematyce).

128. Analiza językowa słownictwa internetowego.

129. Przedstaw funkcjonowanie języka ezopowego w literaturze rozwijającej się w warunkach cenzury.

130. Scharakteryzuj i porównaj język wybranych bohaterów literackich. Uwzględnij cechy ujawniające ich przynależność środowiskową i charakter.

131. Funkcja tekstu w polskiej muzyce młodzieżowej. Analiza zjawiska na wybranych przykładach.

132. Wykrzyczeć siebie. Omów funkcje języka i sposób przedstawiania świata w tekstach piosenek od rapu do heavy metalu.

133. Między sztuką a barbarzyństwem. Sens i język graffiti. Analiza tematu w oparciu o zebrany materiał źródłowy.

134. Zanalizuj konstrukcje języka mówionego w poezji współczesnej (np. Różewicz, Twardowski).

135. Funkcje gry językowej w kabarecie. Analiza wybranych przykładów.

136. Zaprezentuj język bohatera wybranego dramatu.

137. Tłumacz jako artysta - porównaj różne tłumaczenia tego samego utworu.

138. Językowe sposoby wyrażania uczuć w listach Twojego pokolenia i pokolenia romantyków. Dokonaj analizy porównawczej przykładów (np. listów A. Mickiewicza, J. Słowackiego, Z. Krasińskiego, C. Norwida, F. Chopina i ... Twoich).

139. Ocena poprawności i walory stylistyczne szyldów w mieście. Analiza zjawiska w oparciu o zebrany materiał źródłowy oraz refleksje o tendencjach współczesnej polszczyzny.

140. Od B. Prusa do J. Pilcha... Omów specyfikę języka felietonowego.

141. Język miłości i śmierci. Przeanalizuj zasób leksykalny i frazeologiczny wybranych utworach lirycznych różnych epok.

142. Poetyka tytułów prasowych. Analiza zebranego materiału źródłowego.

143. Język współczesnych polityków: leksyka, składnia, frazeologia, metaforyka. Analiza materiału źródłowego.

144. Ironia w poezji. Przedstaw efekty uzyskiwane przez poetów za pomocą ironii.

145. Sposoby osiągnięcia zwięzłości w języku. Dokonaj analizy zjawiska na wybranych przykładach (miniatura literacka, fraszka, aforyzm, sms, slogan).

146. Omów różne funkcje żartu i komizmu słownego w literaturze. Zanalizuj przykłady z literatury dawnych epok oraz współczesności.

147. Komizm językowy w dowcipach. Dokonaj analizy wybranych przykładów.

148. Język w służbie satyry dawniej i dziś. Zanalizuj i porównaj wybrane przykłady.

149. Zbadaj pod względem etymologicznym nazwy miejscowe swojego regionu (powiatu, gminy).

150. Dokonaj analizy językowej błędów gramatycznych wybranych ze współczesnej prasy.

151. Każdy pisarz ma swój styl. Omów charakterystyczne cechy stylu wybranych twórców.

152. Tak mówią bohaterowie literaccy. Omów język wybranych postaci ze szczególnym uwzględnieniem cech ujawniających ich przynależność środowiskową i charakter.

153. Funkcje neologizmów w twórczości wybranego pisarza.

154. Scharakteryzuj różne typy stylizacji językowej i ich funkcje na przykładzie literatury XIX i XX wieku.(np. K. Przerwa-Tetmajer, S. Wyspiański, S. Reymont, W. Myśliwski, J. Kawalec, M. Hłasko, E. Redliński, O. Tokarczuk).

155. Językowe wyznaczniki poezji tyrtejskiej. Określ je, analizując wybrane utwory liryczne.

156. Scharakteryzuj lokalną prasę pod względem poprawności językowej w oparciu o wybrane artykuły.

157. Zanalizuj pochodzenie i znaczenie imion i nazwisk bohaterów literackich utworów z różnych epok.

158. Analizując język mediów, scharakteryzuj obecne w nich zapożyczenia językowe.

159. Wieloznaczność wyrazów i jej konsekwencje dla procesu komunikacji. Omów zagadnienie na wybranych przykładach tekstów kabaretowych.

160. Zaprezentuj nazwiska i nazwy znaczące w literaturze. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

161. Język jako instrument walki o władzę. Zanalizuj wybrane materiały wyborcze.

162. Oceń poprawność językową wybranych tekstów prasowych. Scharakteryzuj kryteria, którymi się posłużyłeś.

163. Cechy języka bestsellerów wydawniczych a normy językowe współczesnej polszczyzny .Omów na wybranych przykładach (np. cyklu powieści „Harry Potter, D. Browna, itp.)

164. Językowy kształt relacji z podróży w literaturze (np. R. Kapuściński) i prasie popularnej. Przedstaw analizę i porównanie wybranych tekstów.

165. Scharakteryzuj i oceń funkcjonalność odmian i form języka różnych tekstów w komunikacji internetowej na przykładzie zgromadzonego materiału. (np. czatów, e-maili, blogów).

166. Funkcje archaizmów w powieściach historycznych H Sienkiewicza. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.